Birtingar heilagrar Maríu meyjar í Fatíma í Portúgal– kraftaverk, köllun og vernd - minning 13. maí

Birting meyjarinnar í Fatíma

13. maí er minningarhátíð heilagrar Maríu meyjar í Fatíma í Portúgal. Þá er þess minnst að hinn 13. maí 1917 birtist María mey þremur börnum. Það var upphaf atburðarásar sem átti eftir að breyta lífi milljóna manna. Í dag minnist kirkjan þessarar opinberunar sem kallaði kristna menn til iðrunar, bænar og sérstakrar fyrirbænar fyrir Rússlandi.

Hvað og hvar er Fatíma?

Fatíma er lítið þorp staðsett í miðhluta Portúgals, um 130 km norður af Lissabon. Þrátt fyrir að hafa verið óþekkt áður en opinberanirnar áttu sér stað, hefur það síðan orðið einn mikilvægasti pílagrímsstaður kaþólskra í Evrópu. Þar er nú mikill helgidómur, Santuário de Fátima, sem dregur að sér mikinn fjölda gesta ár hvert. 

Heilagur Pankratíus píslarvottur - minning 12. maí

Heilagur Pankratíus

Það er maímorgunn í Róm. Vorloftið leikur um götur borgarinnar, en yfir henni hangir líka skuggi óttans. Skipanir keisarans hafa breytt daglegu lífi kristinna manna í hættuspil. Fólk hverfur. Fórnir eru heimtaðar. Trúfesti getur kostað lífið. Í þessum heimi stendur drengur, vart orðinn fullorðinn. Hann á framtíð, auð, ættarnafn og möguleika á þægilegu lífi. Honum er ekki boðið að vinna hetjudáð á vígvelli heldur einfaldlega að kasta örlitlu reykelsi frammi fyrir heiðnum goðum. En hinn ungi Pankratíus velur annað. Hann færir ekki keisaranum það sem tilheyrir Kristi.

Þegar sköpunin vaknar í Guði

Þegar sköpunin vaknar í Guði

Það er stund í lífi trúarinnar þegar allt virðist verða einfaldara — og um leið dýpra. Heilagur Jóhannes af Krossinum lýsir slíkri stund með óvenjulegri fegurð. Hann talar ekki lengur um leit, ekki um þrá eða fjarlægð, heldur um eitthvað sem gerist í kyrrðinni: Guð vaknar í hjartanu. Ekki með hávaða eða kraftaverki, heldur með mildum andardrætti, eins og lífið sjálft sem færist aftur inn í sálina.

Þegar Guð virðist fjær – en er nær en áður

Nóttin sem hreinsar hjartað er nóttin þar sem Guð er nálægari en áður

Að finna ekki fyrir návist Guðs er reynsla sem margir kannast við, en tala sjaldan um. Að hafa einhvern tíma fundið trúna lifandi — og síðan ekki lengur. Að hafa opnað Ritninguna og fundið þar ljós — og síðan aðeins þurrk. Að biðja — og finna ekki svar, bara tóm - ekkert. Það er eins og að ganga aftur inn í þann garð sem áður gaf næringu, en finna þar aðeins eyðimörk.

Heilagur Aþanasíus frá Alexandríu, biskup og kirkjufræðari - minning 2. maí

 Aþanasíus frá Alexandríu – Rödd barnsins sem varð rödd kirkjunnar

Það var bjartur dagur við Miðjarðarhafið. Sólargeislarnir léku sér í öldunum og ströndin fyrir utan Alexandríu ómaði af hlátri barna að leik. Berfættir og áhyggjulausir léku nokkrir drengir sér að því að skíra. Meðal þeirra var Aþanasíus sem hélt á skel og mælti í einlægni orðin sem hann hafði heyrt í kirkjunni. Þeir skírðu hver annan í nafni Föðurins og Sonarins og hins Heilaga Anda.

Alexander biskup gekk þar hjá og sá í þessu ekki aðeins leik — hann sá köllun. Hann kallaði þá til sín og spurði út í hvað þeir væru að gera. Þegar hann sannfærðist um að skírnin hefði verið rétt framkvæmd, ákvað hann að bjóða þeim fræðslu. Þannig hófst vegferð Aþanasíusar: ekki með þrumum og eldingum, heldur við ströndina, í leik undir sólinni.

Heilagur Jósef verndari verkamanna - minning 1. maí

Heilagur Jósef verndari verkamanna

Hinn 1. maí á alþjóðlegum degi verkafólks minnir kirkjan okkur á heilagan Jósef sem fyrirmynd þess hvernig vinna mannsins getur orðið þátttaka í verki Guðs. Auk þess að vera brúðgumi hinnar blessuðu meyjar Maríu og fósturfaðir Jesú, var heilagur Jósef trésmiður. Með handverki sínu sá hann fyrir heilögu fjölskyldunni og tók þannig þátt í guðlegu hjálpræðisáformi.

Jósef, „hinn réttláti maður“

Í guðspjalli Matteusar er Jósef lýst sem „réttlátum manni“ (Matt 1,19), sem á biblíulegu máli merkir þann sem elskar og virðir lögmálið sem tjáningu Guðs vilja. Líkt og María var Jósef heimsóttur af engli, sem birtist honum í draumi (Matt 1,20). Og rétt eins og María sagði hann „já“ við köllun Guðs þegar honum var opinberað að barnið sem hún bar hefði verið getið af Heilögum Anda. Einkennandi eiginleiki heilags Jósefs er hógvær hlédrægni og styðjandi nærvera í bakgrunni. Ekkert orð hans er skráð í guðspjöllunum. Hann er ekki nefndur eftir atvikið þegar Jesús fannst í musterinu (Lúk 2,41–51). Líklega hafði hann þá þegar yfirgefið þessa tilveru þegar Jesús hóf opinbert starf sitt, til dæmis við brúðkaupið í Kana (Jóh 2,1–11), þó ekkert sé vitað með vissu um andlátið né hvar hann var grafinn.

Heilagur Píus V páfi - minning 30. apríl

Heilagur Píus V páfi

Í morgunhúminu, áður en klukkur Páfagarðs vekja borgina eilífu, hefur páfinn þegar lokið við að biðja efri óttusöng — kannski einn síns liðs í herbergi sínu eða í lítilli kapellu ásamt örfáum þjónustumönnum kirkjunnar. Hann rís upp og gengur hægt og berfættur yfir steinlagða ganga. Ljósið fellur mjúkt á veggi þar sem andlit helgra manna og kvenna horfa hughreystandi til hans úr veggmálverkum og styttum — eins og þau biðji með honum. 

Morgunsólin stafar fyrstu geislum sínum yfir Péturstorgið, þar sem áður dundu kappreiðar og háreysti, en er nú friðsælt og opið til bænar og samveru við Guð. Páfinn andar djúpt, eins og í þakklátri íhugun. Í hjarta hans bergmálar enn sársaukafull áminningin sem hann veitti fyrirrennara sínum — að kirkjan er ekki ættargóss heldur líkami Krists, og að kardínáladómur er ekki afurð ættartengsla. Hann er ekki íburðarmikill valdsmaður, heldur munkur í hvítum kufli, einsetumaður með sál biskups, sem nú gengur með krossinn í fúsu hjarta. Þannig byrjar dagurinn hjá Píusi V páfa — í þögn, í bæn, í von um að sannleikur Krists megi skína skærar en sól yfir þjóðir heimsins.

Heilög Katrín frá Síena, mey, kirkjufræðari og verndardýrlingur Evrópu - minning 29. apríl

Caterina Benincasa, síðar heilög Katrín frá Síena, er hér sýnd í hefðbundnum búningi dóminíska reglusamfélagsins – þó hún væri ekki klaustursystir í eiginlegri merkingu, heldur leikmaður sem lifði einföldu og djúpu andlegu lífi í veraldlegum heimi. 

Ef við gætum brugðið okkur aftur í tímann og gengið um steinlagðar götur Síena á Ítalíu á fjórtándu öld, myndum við sjá iðandi mannlíf og finna angan baksturs og blóma á torgunum, jafnvel þótt borgarlífið hefði sinn jarðbundna veruleika. Í þessari miðaldaborg, þar sem þröng hús og háir turnar horfast í augu, lék lífið á öllum strengjum – þar var líflegur markaður, kirkjuklukkur glumdu, pílagrímar hvíldu lúin bein í skugga og börn léku sér í sólinni.

Mitt í þessum litríka veruleika gekk ung kona í einföldum klæðum, Caterina Benincasa síðar þekkt sem heilög Katrín frá Síena með augnaráð fullt af eldmóði og hjarta sem logaði af kærleika. Hún kraup á bæn í kyrrum kapellum, heimsótti sjúka á dimmum heimilum og talaði djarflega við höfðingja borgarinnar og hvatti þá til friðar og sátta.

Heilagur Lúðvíg María Grignion frá Montfort – minning 28. apríl

Heilagur Lúðvíg María Grignion frá Montfort

Það er eitthvað róttækt en jafnframt einfalt í boðskap heilags Lúðvígs María Grignion frá Montfort. Hann var uppi á tímum þegar trúarlíf margra hafði dofnað eða orðið formlegt, en hann sá að kjarni kristinnar trúar er ekki flókið kerfi reglna heldur lifandi samband við Jesú Krist. Og hann taldi að einfaldasta, öruggasta og jafnframt dýpsta leiðin til þess sambands lægi í gegnum Maríu, móður Drottins.

Þessi hugsun hefur haft djúp áhrif á kirkjuna — ekki síst á síðari tímum — og tengist jafnvel beint sögu kirkjunnar á Íslandi, þar sem biskupar af Montfort-reglunni gegndu lykilhlutverki í trúboðsstarfi, þeir Marteinn Meulenberg, Jóhannes Gunnarsson og Henrik Frehen. Þannig nær arfleifð þessa franska trúboða hingað til lands.

Heilagur Markús guðspjallamaður - hátíð 25. apríl

Heilagur Markús guðspjallamaður - hluti af altaristöflu Gaulverjabæjarkirkju í Flóa frá 1775

Markúsarguðspjall hefur frá upphafi haft sérstöðu meðal guðspjallanna. Það er stutt, hratt og kraftmikið, en undir yfirborðinu liggur djúp og markviss frásögn sem leiðir lesandann að einni grundvallarspurningu: Hver er Jesús Kristur?

Markús í Nýja testamentinu

Markús, sem einnig ber nafnið Jóhannes (Post 12:12; 12:25; 13:5), birtist fyrst í Jerúsalem þar sem móðir hans átti hús sem varð samkomustaður kristinna manna.  Fyrra nafnið, Jóhannes (Yohanan), er hebreskt og á rætur í gyðinglegri hefð, en hið síðara, Markús (Marcus), er rómverskt. Slík tvínefni voru algeng meðal gyðinga á tímum Rómaveldis, sérstaklega hjá þeim sem lifðu á mörkum tveggja menningarheima og höfðu tengsl bæði við gyðinglegt og rómverskt samfélag. Hann var frændi Barnabasar (Kól 4:10) og tengdist þannig snemma trúboðsstarfi kirkjunnar. Hann fylgdi Páll postula og Barnabasi í fyrstu ferð þeirra (Post 13:5), en yfirgaf þá í Perga (Post 13:13). Þegar Páll hugðist leggja upp í aðra ferð vildi hann ekki taka Markús með sér aftur, sem leiddi til ágreinings milli hans og Barnabasar (Post 15:36–41).

Þessi saga sýnir mannlega hlið frumkirkjunnar: veikleika, ágreining og vöxt. Síðar birtist Markús aftur við hlið Páls í Róm (Kól 4:10; Fílem 24), og í síðasta bréfi sínu segir Páll: „Taktu Markús og hafðu hann með þér, því hann er mér gagnlegur til þjónustu“ (2 Tím 4:11).

Heilagur Fidelis frá Sigmaringen, prestur og píslarvottur - minning 24. apríl

Heilagur Fidelis frá Sigmaringen, prestur og píslarvottur

Í dag, 24. apríl, minnist kirkjan heilags Fidelis frá Sigmaringen, prests og píslarvotts. Nafn hans merkir „hinn trúfasti“, og fáir hafa borið það nafn með jafn skýrum hætti. Líf hans var leit að sannleika, þjónusta við hina fátæku og að lokum vitnisburður sem kostaði hann lífið.

Æviágrip

Heilagur Fidelis fæddist árið 1577 í Sigmaringen í Þýskalandi og hét upphaflega Mark Roy. Hann var afburðanemandi og lagði stund á heimspeki og lögfræði við háskólann í Freiburg, þar sem hann kenndi jafnframt um tíma. Að námi loknu starfaði hann sem lögmaður í Alsace. Hann varð fljótt þekktur fyrir heiðarleika sinn og réttsýni. Hann forðaðist brögð og persónuárásir sem oft tíðkuðust í réttarsölum og stóð með hinum veiku. Þannig hlaut hann viðurnefnið lögmaður hinna fátæku. Hann gaf jafnvel stundum föt sín til þeirra sem áttu ekkert.

Heilagur Georg píslarvottur og verndardýlingur Englands - minning 23. apríl

Heilagur Georg, drekinn og prinsessan

Það er fátt sem lifir jafn lengi og sögur sem snerta djúp lög mannssálarinnar. Heilagur Georg er ein þeirra persóna sem stendur á mörkum sögu og goðsögu — og einmitt þar hefur áhrifamáttur hans orðið mestur. Við sjáum hann fyrir okkur sem riddarann á hestinum, með spjótið reist gegn drekanum. Mynd sem hefur verið máluð í kirkjugluggum, sungin í kvæðum og sögð börnum í aldaraðir. En hver var þessi maður í raun? Og hvað merkir sagan um drekann?