17 mars 2026

Heilagur Patrekur biskup - verndardýrlingur Íra - minning 17. mars

Heilagur Patrekur biskup, verndardýrlingur Íra

Heilagur Patrekur, verndardýrlingur Íra, er einn þekktasti dýrlingur kristinnar trúar og hefur haft djúpstæð áhrif á menningu og trúarlíf Íra. Minning hans er heiðruð árlega 17. mars með hátíðarhöldum víða um heim, þar sem fólk kemur saman til að fagna arfleifð hans og áhrifum.

Patrekur fæddist seint á 4. öld í Rómverska Bretlandi, líklega á svæði sem nú tilheyrir Wales eða Skotlandi. Á unglingsárum var honum rænt af írskum sjóræningjum og seldur í þrældóm á Írlandi, þar sem hann gætti sauðfjár. Eftir sex ára þrældóm tókst honum að flýja og snúa aftur til heimalands síns. Þessi reynsla hafði djúp áhrif á hann og leiddi til þess að hann ákvað að helga líf sitt trúboði. Hann sneri síðar aftur til Írlands sem trúboði, þar sem hann vann að því að breiða út kristna trú meðal íbúa landsins. Hann lést 17. mars, líklega árið 461, og hefur sá dagur verið haldinn hátíðlegur sem dagur heilags Patreks.

16 mars 2026

Guðmundur Arason Hólabiskup „hinn góði“ - dánardagur 16. mars 1237

Guðmundur Arason biskup hinn góði

Í sögu íslensku kirkjunnar stendur einn biskup nefndur sérstöku nafni sem þjóðin gaf honum sjálf: Guðmundur góði. Guðmundur Arason, biskup á Hólum frá árinu 1203 til dauðadags árið 1237, var uppi á umbrotatíma Sturlungaaldar þegar valdsmenn börðust um yfirráð landsins. Í miðri þeirri ólgu steig hann fram sem maður sem var hvorki fyrst og fremst höfðingi né stjórnmálamaður, heldur hirðir fátækra og verndari kirkjunnar. Dánardagur hans 16. mars hefur því verið nefndur Gvendardagur í minningu hans allt til dagsins í dag.  

Í miðaldaritum er honum lýst sem manni sem ferðaðist um landið í fylgd fátækra manna og umkomulausra sem leituðu verndar hans. Hann taldi það skyldu sína að standa með þeim sem minnst máttu sín. Þar sem hann kom var oft fátækt, en hann taldi að enginn ætti að vera skilinn eftir án hjálpar. 

Þess vegna lifði minning hans lengi í sögum landsins, um lindir og brunna sem hann blessaði og um menn sem fundu bata við bæn hans. Í þessum frásögnum birtist mynd af biskupi sem var eins og faðir meðal barna sinna. Guðmundur góði er líklega sá Íslendingur sem flest örnefni á landinu eru tengd — og það segir mikið um áhrif hans.

12 mars 2026

Mílanótilskipunin árið 313 og þróun í afstöðu kirkjunnar til stríðs

Mílanótilskipunin var mikilvægur samningur sem gerður var árið 313 milli keisaranna Konstantínusar mikla og Lísíníusar. Með honum var kristnum mönnum, ásamt öðrum trúarhópum, veitt fullt trúfrelsi í Rómaveldi. Tilskipunin batt enda á opinberar ofsóknir og fyrirskipaði að eignir kristinna manna, sem höfðu verið teknar í ofsóknum fyrri ára, skyldu endurgreiddar. Þetta markaði tímamót í sögu kirkjunnar, því kristnin gat nú starfað opinberlega og byggt upp samfélag sitt án ótta við refsingar.

08 mars 2026

Sköpunin sem sendiboði - Heilagur Jóhannes af Krossinum og spor hins Elskaða

Heilagur Jóhannes af Krossinum og sköpunin

Í lestrarröð Karmelreglunnar fyrir árið 2026 er athyglinni beint að sköpuninni í ljósi rita heilags Jóhannesar af Krossinum. Í fyrri textunum höfum við séð hvernig sköpunin birtist sem höll og sem íkon. Í þriðja textanum opnast ný mynd: sköpunin sem sendiboði.

07 mars 2026

Hinar heilögu Perpetúa og Felisítas píslarvottar - minning 7. mars

Hinar heilögu Perpetúa og Felisítas

Hinir heilögu Perpetúa og Felisítas eru meðal frægustu píslarvotta frumkirkjunnar. Þær voru ungar konur frá Karþagó í Norður-Afríku og voru teknar höndum árið 203 e.Kr. fyrir að játa kristna trú á tímum ofsókna keisarans Septimiusar Severusar. Frásögn þeirra er ein merkasta heimildin sem varðveist hefur um píslarvotta þess tíma, hluti hennar var skrifaður af Perpetúu áður en hún var tekin af lífi.

06 mars 2026

Séra Hubert Th. Oremus minning

Séra Hubert Th. Oremus

Í dag 6. mars er dánardagur séra Hubert Oremus árið 2012. Af því tilefni birti ég minningargrein sem ég skrifaði um hann 17. mars á því ári. /RGB
--
Í gær var jarðsunginn frá Basilikunni í Landakoti séra Hubert Theódór Óremus prestur sem fæddur var í Hollandi 20. júlí 1917. Hann fékk köllun til að gerast trúboði í Kína aðeins fjögurra ára gamall, gekk í reglu Lasarista árið 1936 og vígðist til prests 1944.

Heilagur Patrekur biskup - verndardýrlingur Íra - minning 17. mars

Heilagur Patrekur biskup, verndardýrlingur Íra Heilagur Patrekur, verndardýrlingur Íra, er einn þekktasti dýrlingur kristinnar trúar og hefu...