Sköpunin sem sakramenti – þegar heimurinn verður snerting Guðs - Hugleiðing í anda hl. Jóhannesar af Krossinum og Frans páfa

Heilagur Jóhannes af Krossinum íhugar sköpunina

Það er eitthvað sem gerist þegar maður stendur kyrr fyrir framan hátt fjall. Ekki aðeins að maður sjái það, heldur eins og maður snerti eitthvað sem er handan þess. Fjallið stendur þarna í kyrrð sinni, stórt og óhagganlegt, og samt gerist eitthvað í innra lífi manns. Þetta er ekki hugsun og ekki ímyndun, heldur reynsla sem erfitt er að setja í orð. Eins og eitthvað opnist — eins og veruleikinn sjálfur verði dýpri.

Í andlegri reynslu er þetta þekkt fyrirbæri. Í upphafi trúarlífsins leitar maður Guðs með virkni sinni. Maður hugleiðir sköpunina, sér í henni merki og vísbendingar: fegurð landslagsins bendir til fegurðar Guðs, máttur náttúrunnar til máttar hans, og reglan í heiminum til visku hans. En þetta er aðeins byrjunin. Á ákveðnum tímapunkti breytist þessi leið. Þá er það ekki lengur maðurinn sem leitar, heldur Guð sem nálgast. Í stað þess að hugsa og ímynda sér fer sálin að taka á móti. Hún verður móttækileg fyrir því sem henni er gefið.

„Ekki varð líkami hans rotnun að bráð“ - íhugun um Post 2,14.22–33 og 16. Davíðssálm

„Elevatio“ Ólafs helga. Myndin er hluti af altaristöflu Niðarósdómkirkju í Þrándheimi

Í fyrri ritningarlestri annars páskadags í lesári A er lesið úr 2. kafla Postulasögunnar. Þar segir frá því þegar Pétur postuli stendur frammi fyrir mannfjölda í Jersúsalem sem skilur ekki hvað er að gerast á hinum fyrsta hvítasunnudegi. Sumir halda að lærisveinarnir séu drukknir. Aðrir standa agndofa. En Pétur talar með nýrri djörfung: 

„Þeir hafa tekið Drottin úr gröfinni, og við vitum ekki hvar þeir hafa lagt hann.“ - Var Jesús til?

„Við vitum ekki hvar þeir hafa lagt hann“

Í lok guðspjalls Föstudagsins langa (Jóh 19,41-42) birtist atburðarás sem er í senn bæði einföld og dularfull. Þegar Jesús er lagður í gröfina segir:

„En á staðnum, þar sem hann var krossfestur, var grasgarður og í garðinum ný gröf sem enginn hafði enn verið lagður í. Þar lögðu þeir Jesú því það var aðfangadagur Gyðinga og gröfin var nærri.“ 

Hér er ekkert sagt um það hver á gröfina eða fyrir hvern hún var gerð. Hún er einfaldlega þarna – ný, nærri og valin í flýti. Þegar við berum þetta saman við hin guðspjöllin bætist við mikilvæg mynd. Í Matteusarguðspjalli kemur fram að Jósef frá Arímaþeu hafi lagt Jesú: „í nýja gröf, sem hann átti og hafði látið höggva í klett.“ (Matt 27,59-60)

Fótþvotturinn – þjónusta kærleikans á Skírdag

„Ef ég þvæ þér ekki áttu enga samleið með mér“

Á Skírdag leiðir guðspjallið okkur inn í eina djúpstæðustu stund í lífi Jesú Krists. Í Jóhannesarguðspjalli 13:1–15 er ekki aðeins lýst atburði heldur opinberun á eðli Guðs sjálfs: Guði sem þjónar. Þetta gerist á því kvöldi sem markar upphaf hins mikla páskahátíðarleyndardóms. En það er athyglisvert að hjá Jóhannesi guðspjallamanni er þetta ekki lengur einfaldlega páskahátíð Gyðinga – heldur páskar Jesú sjálfs. Hann er lambið sem leiðir nýja útrás undan ánauð, nýtt frelsi: frá myrkri til ljóss, frá dauða til lífs.

Saga Júdasar Ískaríot: „Það sem þú gerir, það ger þú skjótt!“

„Það sem þú gerir það ger þú skjótt!“

Það er kyrrð við borðið. Jesús hefur nýlega þvegið fætur lærisveinanna. Hann hefur beygt sig niður, tekið á sig hlutverk þjónsins og sýnt með verki hvað kærleikur er. En þá breytist andrúmsloftið. Hann verður skelfdur í anda og segir: „Einn yðar mun svíkja mig.“ Enginn talar strax. Augu mæta augum. Spurningin svífur í loftinu. Og svo gerist það. Jesús dýfir brauðbita og réttir Júdasi Ískaríot. Ekki sem ásökun – heldur sem vináttumerki. En Júdas tekur við brauðinu, stendur upp og fer út í nóttina. 

Jesús í Efraím – íhugun laugardag fyrir pálmasunnudag

Jesús í Efraím

Guðspjall laugardagsins fyrir Pálmasunnudag (Jóh 11,45–56) leiðir okkur inn í sérstaka kyrrð í lífi Jesú Krists. Þetta er augnablikið eftir eitt stærsta kraftaverk hans – upprisu Lasarusar – sem er hið sjöunda og síðasta tákn í Guðspjalli Jóhannesar. Þetta tákn er ekki aðeins kraftaverk, heldur opinberun: Jesús er lífið sjálft.

En þessi opinberun hefur afleiðingar. Hún kallar fram trú – en líka ótta. Hún vekur von – en líka andstöðu. Frá þessari stundu er ákvörðunin tekin: Jesús skal deyja. Og þá gerist nokkuð merkilegt. Hann dregur sig í hlé.

Boðun Drottins - stórhátíð 25. mars

Boðun Drottins

Hátíð boðunar Drottins er ein af stóru hátíðunum í Kaþólsku kirkjunni og er haldin 25. mars ár hvert, níu mánuðum fyrir fæðingu Krists. Þessi hátíð minnir á þá stund þegar erkiengillinn Gabri­el birtist Maríu mey í borginni Nasaret og flutti henni þau tíðindi að hún myndi get­a son með atbeina Heilags Anda og að sonur hennar yrði kallaður Sonur Guðs.

Frá „Boðunardegi Maríu“ til „Boðunar Drottins“

Í íslenskum almanökum og kirkjulegri hefð var þessi dagur lengi nefndur „Boðunardagur Maríu“. Það heiti endurspeglar eðlilega þann þátt frásagnarinnar sem snýr að Maríu sjálfri – viðbrögðum hennar, auðmýkt og trú. Hún er sú sem tekur á móti boðskapnum og svarar með hinu fræga „verði mér eftir orði þínu“.

Á síðari tímum hefur þó heiti hátíðarinnar „Boðun Drottins“ orðið ráðandi í kaþólsku samhengi, í samræmi við alþjóðlega litúrgíska hefð kirkjunnar (Annuntiatio Domini). Með því er áherslan færð frá persónu Maríu yfir á sjálfan atburðinn og innihald hans: að Guð kemur inn í heiminn, að Orðið verður hold. Það er ekki aðeins María sem er í brennidepli, heldur Kristur sjálfur og upphaf hjálpræðisins.

Þessi nafnbreyting felur þó ekki í sér að dregið sé úr hlutverki Maríu. Þvert á móti minnir hún okkur á að köllun hennar og svar eru órjúfanlegur hluti af verki Guðs. Hún er ekki aðeins viðtakandi, heldur virkur þátttakandi í því sem Guð er að gera. Þannig halda bæði heitin áfram að tala til okkar: annars vegar um trú og auðmýkt Maríu, hins vegar um hið mikla leyndardóm holdtekjunnar.

Kirkjan og námuvinnsla – rödd frumbyggja kallar eftir réttlæti

Yolanda Flores

Á dögunum var kynnt nýtt alþjóðlegt frumkvæði með stuðningi Páfagarðs sem hvetur kirkjur og trúfélög til að endurskoða fjárfestingar sínar í námuiðnaði. Verkefnið beinist að því að vekja athygli á áhrifum námuvinnslu á umhverfi og samfélög, ekki síst meðal frumbyggja sem oft bera þyngstu byrðarnar.

Í miðju þessarar umræðu stendur rödd sem sífellt heyrist skýrar – rödd fólks sem býr við afleiðingarnar. Þar ber sérstaklega á Yolöndu Flores, konu af frumbyggjaættum sem hefur um árabil barist fyrir réttindum samfélaga sem búa við námusvæði. Hún lýsir því hvernig jarðvegur, vatn og lífsviðurværi fólks spillast þegar námuvinnsla er rekin án tillits til umhverfisins og mannlegrar reisnar.

Heilagur Túribíus frá Mogrovejo biskup - minning 23. mars

Heilagur Túribíus frá Mogrovejo biskup

Á tímum þegar valdið beindist oft gegn hinum veiku reis upp biskup sem gekk þvert gegn straumnum. Hann var lögfræðingur, ekki prestur, þegar hann var kallaður til að verða erkibiskup í Perú. Þar gekk hann þúsundir kílómetra fótgangandi til að hitta fólk sitt, lærði tungumál þeirra og barðist fyrir reisn þeirra. Heilagur Túribíus frá Mogrovejo varð lifandi vitnisburður um að kirkjan á að standa með þeim sem minnst mega sín.

Alfreð J. Jolson biskup – dánardagur 21. mars 1994

Alfreð J. Jolson Reykjavíkurbiskup 1987-1994

Það var eitthvað opið og hlýtt yfir Alfred James Jolson biskupi. Hann átti auðvelt með að mæta fólki þar sem það var statt, hlusta og mynda vináttu. Margir sem kynntust honum muna eftir manni sem var glaður í bragði, hlýr í viðmóti og átti það til að birtast óvænt – alltaf reiðubúinn að setjast niður, ræða málin og rétta hjálparhönd. Dauði hans 21. mars 1994 kom skyndilega, eftir hjartaáfall á ferðalagi í Bandaríkjunum. Þótt hann væri á 66. aldursári var eins og starf hans væri rétt að hefjast af fullum krafti.

Heilagur Jósef brúðgumi Maríu meyjar - stórhátíð 19. mars

Heilagur Jósef brúðgumi Maríu meyjar

Heilagur Jósef, fósturfaðir Jesú og brúðgumi Maríu meyjar, er einn af merkustu dýrlingum kristinnar trúar. Hjónaband þeirra var einstakt, þar sem þau lifðu saman í fullkomnu skírlífi, það er án hjúskaparsamvista, í algerri helgun við vilja Guðs. Hann er verndardýrlingur alheimskirkjunnar og fyrirmynd iðjusemi, réttlætis og trúarlegrar hlýðni. Hlutverk hans í lífi Jesú og Maríu er afar mikilvægt.

Hl. Kýrill biskup og kirkjufræðari frá Jerúsalem - minning 18. mars

Heilagur Kýrill frá Jerúsalem

Hinn heilagi Kýrill frá Jerúsalem (315–386) var einn af merkustu kennurum frumkirkjunnar og er réttilega talinn kirkjufræðari vegna djúprar guðfræði sinnar og trúfræðslu. Hann var biskup í Jerúsalem á erfiðum tímum þegar kirkjan glímdi við deilur um eðli Krists og ofsóknir af hálfu heimsveldisins. Ævi hans er saga þrautseigju, trúfesti og óbilandi trúar á kærleika Guðs.