Heilög Katrín frá Síena, mey, kirkjufræðari og verndardýrlingur Evrópu - minning 29. apríl

Caterina Benincasa, síðar heilög Katrín frá Síena, er hér sýnd í hefðbundnum búningi dóminíska reglusamfélagsins – þó hún væri ekki klaustursystir í eiginlegri merkingu, heldur leikmaður sem lifði einföldu og djúpu andlegu lífi í veraldlegum heimi. 

Ef við gætum brugðið okkur aftur í tímann og gengið um steinlagðar götur Síena á Ítalíu á fjórtándu öld, myndum við sjá iðandi mannlíf og finna angan baksturs og blóma á torgunum, jafnvel þótt borgarlífið hefði sinn jarðbundna veruleika. Í þessari miðaldaborg, þar sem þröng hús og háir turnar horfast í augu, lék lífið á öllum strengjum – þar var líflegur markaður, kirkjuklukkur glumdu, pílagrímar hvíldu lúin bein í skugga og börn léku sér í sólinni.

Mitt í þessum litríka veruleika gekk ung kona í einföldum klæðum, Caterina Benincasa síðar þekkt sem heilög Katrín frá Síena með augnaráð fullt af eldmóði og hjarta sem logaði af kærleika. Hún kraup á bæn í kyrrum kapellum, heimsótti sjúka á dimmum heimilum og talaði djarflega við höfðingja borgarinnar og hvatti þá til friðar og sátta.

Heilagur Lúðvíg María Grignion de Montfort – minning 28. apríl

Heilagur Lúðvíg María Grignion frá Montfort

Það er eitthvað róttækt en jafnframt einfalt í boðskap heilags Lúðvígs María Grignion frá Montfort. Hann var uppi á tímum þegar trúarlíf margra hafði dofnað eða orðið formlegt, en hann sá að kjarni kristinnar trúar er ekki flókið kerfi reglna heldur lifandi samband við Jesú Krist. Og hann taldi að einfaldasta, öruggasta og jafnframt dýpsta leiðin til þess sambands lægi í gegnum Maríu, móður Drottins.

Þessi hugsun hefur haft djúp áhrif á kirkjuna — ekki síst á síðari tímum — og tengist jafnvel beint sögu kirkjunnar á Íslandi, þar sem biskupar úr Montfort-reglunni gegndu lykilhlutverki í trúboðsstarfi, þeir Marteinn Meulenberg, Jóhannes Gunnarsson og Henrik Frehen. Þannig nær arfleifð þessa franska trúboða hingað til lands.

Heilagur Markús guðspjallamaður - hátíð 25. apríl

Heilagur Markús guðspjallamaður - hluti af altaristöflu Gaulverjabæjarkirkju í Flóa frá 1775

Markúsarguðspjall hefur frá upphafi haft sérstöðu meðal guðspjallanna. Það er stutt, hratt og kraftmikið, en undir yfirborðinu liggur djúp og markviss frásögn sem leiðir lesandann að einni grundvallarspurningu: Hver er Jesús Kristur?

Markús í Nýja testamentinu

Markús, sem einnig ber nafnið Jóhannes (Post 12:12; 12:25; 13:5), birtist fyrst í Jerúsalem þar sem móðir hans átti hús sem varð samkomustaður kristinna manna.  Fyrra nafnið, Jóhannes (Yohanan), er hebreskt og á rætur í gyðinglegri hefð, en hið síðara, Markús (Marcus), er rómverskt. Slík tvínefni voru algeng meðal gyðinga á tímum Rómaveldis, sérstaklega hjá þeim sem lifðu á mörkum tveggja menningarheima og höfðu tengsl bæði við gyðinglegt og rómverskt samfélag. Hann var frændi Barnabasar (Kól 4:10) og tengdist þannig snemma trúboðsstarfi kirkjunnar. Hann fylgdi Páll postula og Barnabasi í fyrstu ferð þeirra (Post 13:5), en yfirgaf þá í Perga (Post 13:13). Þegar Páll hugðist leggja upp í aðra ferð vildi hann ekki taka Markús með sér aftur, sem leiddi til ágreinings milli hans og Barnabasar (Post 15:36–41).

Þessi saga sýnir mannlega hlið frumkirkjunnar: veikleika, ágreining og vöxt. Síðar birtist Markús aftur við hlið Páls í Róm (Kól 4:10; Fílem 24), og í síðasta bréfi sínu segir Páll: „Taktu Markús og hafðu hann með þér, því hann er mér gagnlegur til þjónustu“ (2 Tím 4:11).

Heilagur Fidelis frá Sigmaringen, prestur og píslarvottur - minning 24. apríl

Heilagur Fidelis frá Sigmaringen, prestur og píslarvottur

Í dag, 24. apríl, minnist kirkjan heilags Fidelis frá Sigmaringen, prests og píslarvotts. Nafn hans merkir „hinn trúfasti“, og fáir hafa borið það nafn með jafn skýrum hætti. Líf hans var leit að sannleika, þjónusta við hina fátæku og að lokum vitnisburður sem kostaði hann lífið.

Æviágrip

Heilagur Fidelis fæddist árið 1577 í Sigmaringen í Þýskalandi og hét upphaflega Mark Roy. Hann var afburðanemandi og lagði stund á heimspeki og lögfræði við háskólann í Freiburg, þar sem hann kenndi jafnframt um tíma. Að námi loknu starfaði hann sem lögmaður í Alsace. Hann varð fljótt þekktur fyrir heiðarleika sinn og réttsýni. Hann forðaðist brögð og persónuárásir sem oft tíðkuðust í réttarsölum og stóð með hinum veiku. Þannig hlaut hann viðurnefnið lögmaður hinna fátæku. Hann gaf jafnvel stundum föt sín til þeirra sem áttu ekkert.

Heilagur Georg píslarvottur og verndardýlingur Englands - minning 23. apríl

Heilagur Georg, drekinn og prinsessan

Það er fátt sem lifir jafn lengi og sögur sem snerta djúp lög mannssálarinnar. Heilagur Georg er ein þeirra persóna sem stendur á mörkum sögu og goðsögu — og einmitt þar hefur áhrifamáttur hans orðið mestur. Við sjáum hann fyrir okkur sem riddarann á hestinum, með spjótið reist gegn drekanum. Mynd sem hefur verið máluð í kirkjugluggum, sungin í kvæðum og sögð börnum í aldaraðir. En hver var þessi maður í raun? Og hvað merkir sagan um drekann?

Heilagur Soter páfi - minning 22. apríl

Heilagur Soter páfi

Heilagur Soter páfi var af grískum uppruna en fæddur í Fondi á Ítalíu og gegndi embætti páfa á árunum 166–175. Hann starfaði á tímum þegar kirkjan var enn ung, brothætt og oft undir þrýstingi, en samt í örum vexti. Þótt fáar sögur hafi varðveist um hann, bendir allt til þess að hann hafi verið hirðir sem hugsaði fyrst og fremst um fólk sitt. Á þessum tíma var kirkjan að mótast bæði í kenningu og skipulagi. Það var ekki aðeins spurning um að halda trúinni lifandi, heldur líka að byggja upp samfélag sem gæti staðið af sér átök, misskilning og jafnvel ofsóknir. 

Heilagur Anselm, biskup og kirkjfræðari - minning 21. apríl

Heilagur Anselm, biskup og kirkjufræðari

„ ‚Leyf mér að þekkja þig og elska þig.‘ Með þessari bæn opnar heilagur Anselm erkibiskup í Kantaraborg hjarta sitt – og leiðir okkur inn í leit sem er bæði trúarleg og vitsmunaleg.“  Í lífi hans mætast bæn og hugsun, þrá og rök, leit og sannfæring – ekki sem andstæður, heldur sem ein heild sem beinist að Guði. Hjá honum er trúin ekki kyrrstætt ástand, heldur lifandi hreyfing: hún leitar, spyr, þráir og dýpkar.

Æviágrip

Anselm fæddist í Aosta um árið 1033. Ungur að árum fann hann köllun til klausturlífs, en mætti mótstöðu föður síns. Þessi spenna milli innri köllunar og ytri aðstæðna markaði upphaf lífs sem yrði leit frá hinu sýnilega til hins ósýnilega. Eftir dauða móður sinnar yfirgaf hann heimilið og lagði upp í ferðalag sem var ekki aðeins landfræðilegt heldur andlegt. Hann leitaði ekki einfaldlega að stað – heldur sannleika.

Heilög Agnes frá Montepulciano – „litla lambið“ sem varð móðir margra - minning 20. apríl

Heilög Agnes frá Montepulciano

Það er eitthvað djúpt og heillandi við líf þeirra sem byrja snemma að ganga leið Guðs. Heilög Agnes frá Montepulciano var ein þeirra. Hún var barn að aldri þegar hún valdi að helga líf sitt Guði — og áður en hún náði fullorðinsárum var hún orðin leiðtogi annarra í trúarlífi. Líf hennar minnir okkur á að heilagleiki er ekki bundinn aldri heldur opnu hjarta.

Sagt er að þegar heilög Katrín frá Síena heimsótti grafhýsi Agnesar um sjötíu árum eftir andlát hennar hafi hún beygt sig niður til að kyssa fót hennar. Þá lyftist fótur dýrlingsins á móti henni. Fyrir þá sem þekktu líf Agnesar var þetta þó ekki með öllu óvænt — kraftaverk höfðu fylgt henni frá barnæsku.

Heilög Kateri Tekakwitha – minning

Heilög Kateri Tekakwitha.

Kateri Tekakwitha fæddist um árið 1656 í þorpinu Ossernenon, á svæði sem nú tilheyrir New York-ríki í Bandaríkjunum. Faðir hennar var höfðingi úr Mohawk-ættbálknum og móðir hennar kristin kona af ættbálki Algonquin-frumbyggjaþjóðarinnar. Þegar Kateri var aðeins fjögurra ára braust út bólusóttarfaraldur sem kostaði bæði foreldra hennar og yngri bróður lífið. Sjálf lifði hún af, en veikindin skildu eftir sig djúp ör í andliti hennar og skertu sjón hennar svo mikið að hún var alla ævi hálfblind. Nafnið Tekakwitha, sem hún fékk frá ættbálki sínum, merkir „sú sem rekst á hluti“ og lýsti því hvernig líf hennar var eftir veikindin.

Heilagur Benedikt Jósep Labre – betlarinn sem varð dýrlingur - minning 16. apríl

Heilagur Benedikt Jósep Labre - verndardýrlingur heimilislausra

Sumir helgir menn og konur lifa lífi sem vekur undrun vegna hugrekkis, prédikunarkrafts eða afreka í þjónustu við kirkjuna. Aðrir vekja dýpri lotningu með því að lifa einföldu lífi í hlýðni við köllun Guðs. Í dag minnumst við heilags Benedikts Jóseps Labre, sem fæddist í Frakklandi árið 1748 og lést í Róm 16. apríl 1783 – þrjátíu og fimm ára að aldri, fátækur og óþekktur í augum heimsins, en vinur Krists.

Frá unglingsaldri bar Benedikt í sér sterka löngun til að helga líf sitt Guði. Hann reyndi að ganga í margar klausturreglur – meðal annars hjá Trappistum og Karthúsamunkum – en honum var ætíð hafnað. Á meðan flestir hefðu gefist upp og snúið aftur til venjulegs lífs, hélt Benedikt áfram að leita – ekki að viðurkenningu eða árangri, heldur að vegi Guðs.

Sköpunin sem sakramenti – þegar heimurinn verður snerting Guðs - Hugleiðing í anda hl. Jóhannesar af Krossinum og Frans páfa

Heilagur Jóhannes af Krossinum íhugar sköpunina

Það er eitthvað sem gerist þegar maður stendur kyrr fyrir framan hátt fjall. Ekki aðeins að maður sjái það, heldur eins og maður snerti eitthvað sem er handan þess. Fjallið stendur þarna í kyrrð sinni, stórt og óhagganlegt, og samt gerist eitthvað í innra lífi manns. Þetta er ekki hugsun og ekki ímyndun, heldur reynsla sem erfitt er að setja í orð. Eins og eitthvað opnist — eins og veruleikinn sjálfur verði dýpri.

Í andlegri reynslu er þetta þekkt fyrirbæri. Í upphafi trúarlífsins leitar maður Guðs með virkni sinni. Maður hugleiðir sköpunina, sér í henni merki og vísbendingar: fegurð landslagsins bendir til fegurðar Guðs, máttur náttúrunnar til máttar hans, og reglan í heiminum til visku hans. En þetta er aðeins byrjunin. Á ákveðnum tímapunkti breytist þessi leið. Þá er það ekki lengur maðurinn sem leitar, heldur Guð sem nálgast. Í stað þess að hugsa og ímynda sér fer sálin að taka á móti. Hún verður móttækileg fyrir því sem henni er gefið.

„Ekki varð líkami hans rotnun að bráð“ - íhugun um Post 2,14.22–33 og 16. Davíðssálm

„Elevatio“ Ólafs helga. Myndin er hluti af altaristöflu Niðarósdómkirkju í Þrándheimi

Í fyrri ritningarlestri annars páskadags í lesári A er lesið úr 2. kafla Postulasögunnar. Þar segir frá því þegar Pétur postuli stendur frammi fyrir mannfjölda í Jersúsalem sem skilur ekki hvað er að gerast á hinum fyrsta hvítasunnudegi. Sumir halda að lærisveinarnir séu drukknir. Aðrir standa agndofa. En Pétur talar með nýrri djörfung: