 |
| Hinar heilögu Perpetúa og Felisítas |
Hinir heilögu Perpetúa og Felisítas eru meðal frægustu píslarvotta frumkirkjunnar. Þær voru ungar konur frá Karþagó í Norður-Afríku og voru teknar höndum árið 203 e.Kr. fyrir að játa kristna trú á tímum ofsókna keisarans Septimiusar Severusar. Frásögn þeirra er ein merkasta heimildin sem varðveist hefur um píslarvotta þess tíma, hluti hennar var skrifaður af Perpetúu áður en hún var tekin af lífi.
Perpetúa var ung, nýgift aðalskona og móðir ungabarns. Hún var í hópi trúbræðra sem neituðu að afneita trú sinni. Hún var sett í fangelsi ásamt Felisítas ambátt, sem var þunguð. Þrátt fyrir mikinn þrýsting frá fjölskyldu sinni, sérstaklega föður sínum, stóð Perpetúa stöðug í trúnni og hafnaði því að tilbiðja rómverska guði.
Í fangelsinu sá Perpetúa sýn þar sem hún sté upp himnastiga og mætti hirði, sem táknaði Krist. Hún skildi þetta sem tákn um sigur sinn í trúinni. Felisítas, sem var á síðustu stigum meðgöngu, fæddi barn sitt í fangelsinu aðeins nokkrum dögum áður en hún var leidd til aftöku. Samkvæmt rómverskum lögum var óheimilt að taka þungaðar konur af lífi, en eftir að hún fæddi barnið mátti lífláta hana. Hún sagði við varðmennina: „Nú þjáist ég ein; en þegar ég þjáist fyrir Krist mun hann vera í mér og þjást með mér.“
Barni Felisítasar var komið fyrir hjá kristnum trúfélögum hennar, sem ólu það upp í trúnni. Þetta var í samræmi við venju frumkirkjunnar, þar sem kristna samfélagið tók að sér börn píslarvotta og annarra trúbræðra sem misstu foreldra sína.
Þær voru loks leiddar á leikvang ásamt öðrum píslarvottum. Perpetúu og Felisítas var stillt upp fyrir villikvígu sem réðist á þær af miklu afli. Perpetúa kastaðist til jarðar og slasaðist, en reis upp aftur og hjálpaði Felisítas á fætur. Sagt er að þær hafi staðið saman, óskelfdar, og hvatt hvor aðra áfram í trú sinni. Í fornum frásögnum er sagt að þegar villidýrið hafði kastað Perpetúu til jarðar hafi hún risið upp og séð Felisítas liggja á grúfu. Hún gekk þá til hennar, tók í hönd hennar og reisti hana á fætur, og þannig stóðu þær saman frammi fyrir mannfjöldanum. Þrátt fyrir þessar grimmilegu aðfarir voru þær ekki þegar teknar af
lífi, og því var þeim loks gert að ganga fram fyrir böðulinn til lífláts með sverði. Sagt er að Perpetúa hafi sjálf leitt hönd böðulsins að hálsi sínum til að sýna hugrekki sitt og sjálfviljugan vilja til að deyja fyrir trú sína.
Úr frásögn um dauða píslarvottanna í Karþagó
Í fornum frásögnum af píslarvætti þeirra segir að þegar mannfjöldinn hafði svalað fjandsemi sinni hafi Perpetúa risið upp líkt og úr djúpri sýn og horft undrandi í kringum sig. Hún spurði þá: „Hvenær á að leiða oss fyrir skepnurnar?“ Þegar henni var sagt að það hefði þegar gerst trúði hún því varla fyrr en hún sá merki ofbeldisins á líkama sínum og klæðum.
Þá hvatti hún félaga sína og sagði: „Verið stöðugir í trúnni, elskið hvor annan og freistist ekki til að gjöra neitt rangt vegna þjáninga yðar.“ Áður en píslarvottarnir gengu til dauða kysstu þeir hver annan friðarkossi og fullkomnuðu þannig vitnisburð sinn.
Saga þeirra hefur verið varðveitt í handritum og hefur hvatt kristna menn í aldanna rás. Frásögnin er einstök að því leyti að hún er ein fárra píslarvottasagna sem hafa verið skráðar af fórnarlömbunum sjálfum, sem veitir innsýn í hugrekki þeirra og trúarlega sannfæringu.
Tilvitnun
„Nú þjáist ég ein; en þegar ég þjáist fyrir Krist mun hann vera í mér og þjást með mér.“ (Lat. Modo ego patior quod patior; illic autem alius erit in me qui patietur pro me, quia et ego pro illo passura sum.) Þessi orð Felisítasar hafa lengi verið talin spegla djúpa trú frumkirkjunnar á að Kristur sé nærverandi í þjáningu þeirra sem fylgja honum. Hugsunin kemur víða fyrir í Nýja testamentinu. Postulinn Páll skrifar: „Sjálfur lifi ég ekki framar heldur lifir Kristur í mér“ (Gal 2:20). Og Jesús segir við lærisveina sína þegar þeir standa frammi fyrir ofsóknum: „Það eruð ekki þér sem talið, heldur talar andi föður yðar í yður“ (Matt 10:20). Í ljósi þessara orða skildu frumkristnir menn píslarvættið ekki aðeins sem þjáningu mannsins, heldur sem vitnisburð þar sem Kristur sjálfur styrkir hinn trúaða og er nærverandi í honum.
Lærdómur
Lærdómurinn sem hægt er að draga af lífi Perpetúu og Felisítasar er djörfungin til að fylgja sannfæringu sinni þrátt fyrir andstöðu, sem og mikilvægi trúarlegs samfélags. Þær stóðu saman í trú sinni og fundu styrk í þeirri vissu að Kristur væri með þeim í þjáningunni. Þær sýna okkur að sönn trú krefst hugrekkis og staðfestu, jafnvel frammi fyrir dauðanum. Þær eru lifandi vitnisburður um að andlegur sigur er sterkari en líkamlegar þjáningar og hafa því orðið dýrlingar og fyrirmyndir kristinna manna um allan heim.
Minnisvarðar um Perpetúu og Felisítas hafa víða verið reistir og frásögn þeirra er enn lesin og þeirra er minnst í kirkjum. Saga þeirra minnir okkur á að trúin getur verið dýrkeypt en gefur einnig styrk og von í erfiðleikum. Þær standa sem tákn um staðfestu, fórnfýsi og kærleika til Guðs, sem hefur hvatt marga til að fylgja trú sinni af hugrekki og heiðarleika.
Bæn
Almáttugi og eilífi Guð,
þú gafst hinum heilögu píslarvottum, Perpetúu og Felisítas,
styrk til að standa stöðugar í trúnni
og bera vitni um Krist jafnvel frammi fyrir dauðanum.
Gef okkur sama hugrekki í lífi okkar,
að við afneitum ekki trú okkar þegar á reynir
heldur treystum því að Kristur sjálfur sé með okkur
í gleði jafnt sem þjáningu.
Kenndu okkur að elska hvert annað,
standa saman í trúnni
og halda fast við vonina sem þú gefur
í Jesú Kristi, Drottni vorum.
Amen.