Það er haustið 1793. Loftið í Vesoul ilmar af rökum, föllnum laufblöðum en ótti liggur í loftinu. Franska byltingin hefur breyst úr róttækri hugsjón um réttlæti í skelfingu og voðaverk. Í húsum bæjarins hvísla menn um að hermenn séu að leita þeirra sem afneita nýju stjórnarskránni og hafna því að sverja eið um að guðshús og kirkjulög eigi að lúta lýðveldinu. Nunnur og prestar, sem áður voru virtir í samfélaginu, eru nú taldir óvinir ríkisins.
Jeanne Antide Thouret, aðeins rúmlega tvítug, hefur haldið áfram að þjónusta sjúka í leyni, skolað sár og gefið brauð þar sem ekkert var til. Hún neitar að yfirgefa köllun sína, þrátt fyrir boð um að hætta. Einhvern veginn hafði hún vonast til að láta sig hverfa í myrkrið — en um kvöldið eru dyrnar sprengdar upp. Byltingarverðirnir grípa hana, draga út á strætið og berja. Hún er ekki líflátin — það hefði verið auðvelt fyrir þá — en skilaboðin eru skýr: Vertu ekki að þjóna þessum guði - farðu aftur heim til þín.
Með marbletti á líkama og sál heldur hún sig frá fólki, en veit að hún getur ekki gefist upp. Hún flýr til heimabæjarins Sancey. Í umhverfinu þar, sem hún þekkti frá bernsku, byrjar hún að endurmeta köllun sína. Ekki til að draga sig í hlé — heldur til að finna nýja leið til að byggja upp samfélag þar sem kærleikurinn fær að tala.
Æviágrip – Þjónusta sem breiddi úr sér um Evrópu
Jeanne Antide Thouret fæddist 27. nóvember 1765 í Sancey-le-Long í Austur-Frakklandi, elst átta systkina. Móðir hennar lést þegar hún var aðeins sextán ára gömul, og þá tók hún að sér forræði yfir heimilinu og bar ábyrgð á yngri systkinum. Þrátt fyrir þunga byrði varð henni æ skýrara að líf hennar tilheyrði öðrum – ekki aðeins fjölskyldunni heldur líka þeim sem lifðu í skugga samfélagsins. Þess vegna gekk hún árið 1787 í regluna Dætur kærleika heilags Vinsents af Páli, þar sem hún fékk skipulagða menntun í hjúkrun, fræðslu og samfélagsþjónustu. Þar kviknaði með henni sýn sem aldrei slokknaði: að kærleikurinn væri ekki bara trúarleg dyggð heldur verkleg aðgerð.
Þegar byltingin skall á og ofsóknir gegn kirkjunni, klofnaði samfélagið og reglulíf var bannað. Jeanne neitaði að lúta nýjum lögum sem útilokuðu trúariðkun og hélt áfram að sinna sjúkum og fátækum í leyni. Eftir að hafa verið handtekin og barin í Vesoul árið 1793 flúði hún til Sancey þar sem hún hóf störf að nýju í skugga hættunnar. Þar kenndi hún börnum, hjúkraði veikum og hjálpaði fátækum án þess að hafa húsaskjól né opinbert leyfi – en af ákafa og trúfesti svo að samfélagið fór smám saman að treysta henni og líta á hana sem ljós í myrkri.
Árið 1799 leiddi þessi staðfesta til nýrrar upphafningar: í Besançon fékk hún leyfi biskups til að stofna samfélag kvenna sem vildu lifa lífi helguðu þjónustu. Þannig urðu Systur heilags Jóhannesar og heilags Vinsents til – síðar þekktar sem Systur kærleika frá Besançon. Hún hóf að byggja upp skóla fyrir fátækar stúlkur, sjúkrahús, munaðarleysingjahæli og þjálfun fyrir konur sem vildu þjóna í kærleika. Þjónustan sem systurnar veittu var ætluð öllum, en sérstaklega þeim sem enginn annar sinnti – og aldrei var neinum vísað frá vegna fátæktar. Þeir sem gátu greitt gerðu það, en flestir gátu það ekki. Engu að síður fengu þeir hjúkrun, menntun og virðingu.
Hún lagði mikla áherslu á að þjónustan væri skipulögð og fagleg – kærleikurinn skyldi ekki vera háður tilviljunum eða lundarfari, heldur leiðarljós í daglegum verkum. Hún samdi sérstakar reglur um viðmót við fátæka og hvernig systur hennar skyldu nálgast hvern og einn með virðingu, hlýju og sjálfsagðri nærveru.
Innra með henni var djúp sannfæring um að þjónustan væri ekki staðbundin heldur alheimsköllun. Hún svaraði biskupum og veraldlegum yfirvöldum sem leituðu til hennar, lagði af stað til Sviss og síðar Rómar, þar sem hún leitaði stuðnings og verndar páfa gagnvart deilum innan kirkjunnar. Að endingu hélt hún til Napólí, að beiðni konungsins, og tók þar að sér að skipuleggja heilbrigðisþjónustu borgarinnar. Hún starfaði þar til æviloka og lést 24. ágúst 1826.
Þegar hún lést hafði reglan sem hún stofnaði opnað yfir þrjátíu stofnanir í Frakklandi, Sviss og Ítalíu. Páfinn viðurkenndi regluna formlega árið 1819. Í dag starfa systur hennar í yfir þrjátíu löndum um allan heim og bera áfram arfleifð konu sem treysti Guði – og skilaði kærleika hans með hendi sem hjálpaði, hjarta sem þjáðist með öðrum og trúnni sem lét ekki bugast.
Reglufélagið í dag – lifandi arfleifð
Reglufélag heilagrar Jeanne Antide – Systur kærleika heilagrar Jeanne Antide (Sœurs de la Charité de Sainte Jeanne-Antide Thouret) – starfar enn í dag og ber áfram þjónustuanda stofnandans. Reglan nýtur viðurkenningar kirkjunnar og er starfandi í yfir 30 löndum í öllum heimsálfum, þar á meðal í Frakklandi, Ítalíu, Sviss, Líbanon, Indlandi, Kambódíu, Kongó, Síle og Madagaskar.
Systurnar sinna áfram þeim sem eru utangarðs í samfélaginu – sjúkum, öldruðum, fötluðum, flóttafólki, börnum í áhættuhópum og konum sem hafa orðið fyrir ofbeldi. Þær reka grunnskóla, hjúkrunarheimili, heilsugæslustöðvar, móttökumiðstöðvar og félagsmiðstöðvar, og taka einnig þátt í þróunarsamvinnu og þjálfun leiðtoga.
Árið 2024 voru systurnar tæplega 900 talsins og þær störfuðu á fimm tungumálasvæðum. Móðuhús reglunnar er staðsett í Rómarborg. Á síðari árum hafa þær lagt sérstaka áherslu á að styrkja hlutverk ungs fólks, efla fræðslu um mannréttindi og vinna með samtökum sem berjast gegn mansali og jaðarsetningu.
Í öllu starfi sínu reyna þær að fylgja einföldu en krefjandi leiðarstefi sem Jeanne Antide sjálf mótaði:
"Að þjóna Kristi í þeim sem þjást – með virðingu, skipulagi og kærleika."
Tilvitnun
„Sérhver fátækur á rétt á virðingu og þjónustu. Kærleikur okkar þarf að vera skipulagður – og alltaf opinn.“ — Heilög Jeanne Antide
Lærdómur
Heilög Jeanne Antide var ekki byltingarmaður í hefðbundnum skilningi, en hún var uppreisnarkona á dýpri hátt – með því að hlýða samvisku sinni og þjóna öðrum, jafnvel þegar það hafði hættu í för með sér. Líf hennar kennir okkur að sannur kærleikur þarf stundum að fara gegn ríkjandi viðhorfum guðleysis og oftrúar á jarðneskt sæluríki. Hún stendur sem fyrirmynd fyrir alla sem vilja þjóna í trú og elsku, líka þegar heimurinn snýst á hvolf.
Bæn
Guð kærleikans, sem veittir heilagri Jeanne Antide þolgæði og hugrekki,
gerðu okkur stöðug í köllun okkar,
svo við mætum þeim sem líða, með hjarta sem finnur til,
með höndum sem þjóna og með trú sem hikar ekki við að fórna.
Fyrir Krist vorn Drottin. Amen.