 |
| Heilagur Túribíus frá Mogrovejo biskup |
Á tímum þegar valdið beindist oft gegn hinum veiku reis upp biskup sem gekk þvert gegn straumnum. Hann var lögfræðingur, ekki prestur, þegar hann var kallaður til að verða erkibiskup í Perú. Þar gekk hann þúsundir kílómetra fótgangandi til að hitta fólk sitt, lærði tungumál þeirra og barðist fyrir reisn þeirra. Heilagur Túribíus frá Mogrovejo varð lifandi vitnisburður um að kirkjan á að standa með þeim sem minnst mega sín.
Æviágrip
Túribíus (Toribio Alfonso de Mogrovejo) fæddist árið 1538 í Mayorga, sem er lítið bæjarfélag á meginlandi Spánar, í héraðinu Valladolid (Castilla y León), inn í göfuga fjölskyldu. Hann var frá unga aldri guðhræddur og bar sérstaka lotningu fyrir Maríu mey. Hann stundaði nám í lögfræði við háskólann í Salamanca og varð fljótt þekktur fyrir gáfur sínar.
Konungurinn, Filippus II, skipaði hann árið 1571 yfirrannsakanda rannsóknarréttarins í Granada. Þar kom í ljós bæði réttsýni hans og heiðarleiki. En þá kom fljótlega óvænt kall: að fara til nýlendunnar Perú sem erkibiskup í Lima. Vandinn var sá að Túribíus var ekki einu sinni prestur. Þrátt fyrir mótbárur hans var hann vígður til prests og síðan biskups á skömmum tíma. Árið 1581 tók hann við embætti erkibiskups í Lima í Perú, þar sem hann starfaði í 25 ár.
Þar blasti við honum samfélag þar sem spænskir landnemar misnotuðu vald sitt og kúguðu frumbyggja, og kirkjan sjálf stóð frammi fyrir djúpstæðum siðferðislegum áskorunum. Túribíus brást við þessu ástandi af bæði festu og kærleika. Hann kallaði saman kirkjuþing og setti reglur sem miðuðu að raunverulegum umbótum, þar sem réttlæti og ábyrgð voru höfð að leiðarljósi. Hann lagði ríka áherslu á að allir menn væru jafnir í reisn, hvort sem þeir væru Spánverjar eða frumbyggjar, og lét það ekki aðeins vera orð á blaði heldur lifandi stefnu í starfi sínu.
Til að gera fagnaðarerindið aðgengilegt öllum lét hann þýða trúfræðsluefnið á tungumál frumbyggja, svo sem Quechua og Aymara, og tryggði þannig að boðskapur kirkjunnar næði til fólksins á þeirra eigin forsendum. Jafnframt stofnaði hann fyrstu prestaskólana í Suður-Ameríku til að mennta presta sem gætu þjónað fólkinu af skilningi, virðingu og trúmennsku.
Hann var ekki aðeins stjórnandi heldur hirðir. Hann ferðaðist fótgangandi um víðáttumikið biskupsdæmið, oft við erfiðar aðstæður, og heimsótti hvert einasta samfélag. Hann skírði og fermdi hundruð þúsunda og kynntist fólkinu persónulega. Meðal þeirra sem hann fermdi voru síðar dýrlingarnir Rósa frá Lima, Martin de Porres og Juan Masías. Hann lést árið 1606 eftir langa og erfiða þjónustu. Hann var tekinn í tölu dýrlinga árið 1726 af Benedikt XIII.
Það er athyglisvert að saga heilags Túribíusar endurómar í samtíma Rómönsku Ameríku. Enn í dag stendur kirkjan frammi fyrir svipuðum áskorunum þar sem nýting náttúruauðlinda veldur árekstrum, mengun og óréttlæti gagnvart frumbyggjum og fátækum samfélögum. Nýlega studdi Páfagarður alþjóðlegt átak sem hvetur kirkjur til að draga fjárfestingar sínar út úr námuiðnaði þar sem hann brýtur gegn mannlegri reisn og skaðar sköpunina. Með því er kirkjan að minna á að það sem er löglegt er ekki endilega réttlátt. Í þessu ljósi birtist Túribíus ekki aðeins sem maður fortíðar heldur sem lifandi fyrirmynd fyrir kirkju okkar tíma – hirðir sem kallar okkur til að standa með réttlætinu, jafnvel þegar það kostar.
Tilvitnun
„Ekkert veitti honum meiri gleði en að leggja á sig mikið erfiði og hættur til að vinna eitt lítið andlegt góðverk fyrir eina sál.“
Lærdómur
Saga Túribíusar sýnir okkur að heilagleiki felst ekki aðeins í bæn heldur líka í réttlæti. Hann var embættismaður sem varð hirðir, lögfræðingur sem varð trúboði.
Hann lifði á tímum þar sem kristið fólk gat réttlætt óréttlæti – en hann gerði það ekki. Hann stóð með sannleikanum, jafnvel þegar það var óvinsælt. Hann sá í hverjum manni mynd Guðs, hvort sem hann var valdamikill eða fátækur, Spánverji eða frumbyggi.
Í heimi okkar, þar sem fólk er enn metið eftir stöðu, uppruna eða getu, minnir hann okkur á að kristin trú krefst þess að við verjum mannlega reisn – ekki aðeins í orðum heldur í verkum.
Hann kennir okkur einnig að hirðir þarf að vera nálægur fólki sínu. Hann sat ekki aðeins í embættisstofunni heldur gekk til fólksins, hlustaði á það og lærði tungumál þess. Þannig verður kirkjan lifandi.
Bæn
Heilagi Túribíus, trúfasti hirðir,
þú sem lagðir allt í sölurnar til að leiða fólk til Krists,
kenndu okkur að sjá reisn hvers manns.
Hjálpaðu okkur að vera hugrökk þegar við stöndum frammi fyrir óréttlæti,
og mild þegar við mætum þeim sem þjást.
Bið fyrir okkur að við verðum verkfæri fagnaðarerindisins
í okkar eigin samfélagi.
Heilagi Túribíus, bið fyrir okkur.
Amen.