 |
| Nóttin sem hreinsar hjartað er nóttin þar sem Guð er nálægari en áður |
Að finna ekki fyrir návist Guðs er reynsla sem margir kannast við, en tala sjaldan um. Að hafa einhvern tíma fundið trúna lifandi — og síðan ekki lengur. Að hafa opnað Ritninguna og fundið þar ljós — og síðan aðeins þurrk. Að biðja — og finna ekki svar, bara tóm - ekkert. Það er eins og að ganga aftur inn í þann garð sem áður gaf næringu, en finna þar aðeins eyðimörk.
Heilög Thérèse af Jesúbarninu lýsir þessari reynslu af óvenjulegri hreinskilni. Hún segir að sálin finni sig allt í einu í ástandi þar sem ekkert virðist tala til hennar lengur. Það sem áður var lifandi verður þurrt, og það sem áður var ljóst verður dimmt. En það sem er sláandi er að hún sér þetta ekki sem vonleysi, heldur sem leið fram á við.
Það er athyglisvert að hún, heilög Thérèse sem talar svo oft um Guð í einföldum og fallegum myndum úr náttúrunni — blómum, snjó og litlum dýrum — lýsir hér allt annarri reynslu. Eins og þessi heimur þagni. Garðurinn sem áður gaf líf verður þurr. Orðin sem áður töluðu verða hljóð.
Þetta er ekki ný reynsla í andlegri hefð Karmelítareglunnar. Heilagur Jóhannes af Krossinum lýsir henni sem „hinni myrku nótt“, þegar Guð tekur burt það ljós sem sálin studdist við — ekki til að yfirgefa hana, heldur til að leiða hana nær sér. Þar sem ekkert virðist eftir, opnast ný leið. Ekki í gegnum það sem sést eða finnst, heldur í gegnum það sem er.
Þessi þurrkur er því ekki merki um að Guð hafi fjarlægst, heldur að hann sé að leiða sálina í dýpra ástand. Stað þar sem hún getur ekki lengur reitt sig á eigin tilfinningar eða skilning. Stað þar sem hún stendur berskjölduð — og þarf að treysta. Í þeirri stöðu gerist eitthvað óvænt. Það er ekki sálin sem nær til Guðs. Það er Guð sem talar.
Ekki með miklum krafti eða skýrum svörum, heldur með mildri rödd: „Snú aftur… svo ég megi líta á þig“ (Ljóðaljóðin 6,13). Þessi orð breyta öllu. Þau sýna að Guð er ekki að bíða eftir því að við finnum hann. Hann er sjálfur að leita okkar. Hann vill líta á okkur — jafnvel þegar okkur finnst við ekki þess verð. Og þá opnast ný sýn á trúna.
Að halda orð Jesú er ekki fyrst og fremst spurning um að muna eða skilja það sem hann sagði. Það er ekki verkefni sem við leysum með eigin krafti. Það er samband. Því hann er sjálfur Orðið. Þegar við höldum í orð hans, höldum við í hann sjálfan. Þegar allt annað bregst — tilfinningar, skilningur, reynsla — þá stendur það eftir. Þetta er einföld trú, en ekki endilega auðveld. Hún byggir ekki á því sem við finnum, heldur á því sem er. Hún krefst þess að við sleppum tökum á því sem við getum stjórnað, og treystum því sem við sjáum ekki.
En einmitt þar verður trúin hreinni. Og kannski dýpri. Því þá er hún ekki lengur studd af því sem við upplifum, heldur af því sem Guð er. Þá breytist líka þurrkurinn. Hann er ekki lengur hindrun, heldur leið. Ekki merki um fjarlægð, heldur nýja nálægð — sem við finnum ekki endilega, en sem er engu að síður raunveruleg. Kannski er þetta einmitt augnablikið þegar trúin verður fullorðin. Þegar hinn trúaði hættir að nærast á „móðurmjólk“ hins andlega lífs.
Þegar hún hættir að leita eftir sönnunum og byrjar að treysta. Og þá getur það gerst, jafnvel í kyrrð og þurrki, að sálin finnur — ekki með tilfinningum, heldur með dýpri vissu — að hún er ekki ein. Og hefur aldrei verið það.