Saga Júdasar Ískaríot: „Það sem þú gerir, það ger þú skjótt!“

„Það sem þú gerir það ger þú skjótt!“

Það er kyrrð við borðið. Jesús hefur nýlega þvegið fætur lærisveinanna. Hann hefur beygt sig niður, tekið á sig hlutverk þjónsins og sýnt með verki hvað kærleikur er. En þá breytist andrúmsloftið. Hann verður skelfdur í anda og segir: „Einn yðar mun svíkja mig.“ Enginn talar strax. Augu mæta augum. Spurningin svífur í loftinu. Og svo gerist það. Jesús dýfir brauðbita og réttir Júdasi Ískaríot. Ekki sem ásökun – heldur sem vináttumerki. En Júdas tekur við brauðinu, stendur upp og fer út í nóttina. 

Jesús í Efraím – íhugun laugardag fyrir pálmasunnudag

Jesús í Efraím

Guðspjall laugardagsins fyrir Pálmasunnudag (Jóh 11,45–56) leiðir okkur inn í sérstaka kyrrð í lífi Jesú Krists. Þetta er augnablikið eftir eitt stærsta kraftaverk hans – upprisu Lasarusar – sem er hið sjöunda og síðasta tákn í Guðspjalli Jóhannesar. Þetta tákn er ekki aðeins kraftaverk, heldur opinberun: Jesús er lífið sjálft.

En þessi opinberun hefur afleiðingar. Hún kallar fram trú – en líka ótta. Hún vekur von – en líka andstöðu. Frá þessari stundu er ákvörðunin tekin: Jesús skal deyja. Og þá gerist nokkuð merkilegt. Hann dregur sig í hlé.

Boðun Drottins - stórhátíð 25. mars

Boðun Drottins

Hátíð boðunar Drottins er ein af stóru hátíðunum í Kaþólsku kirkjunni og er haldin 25. mars ár hvert, níu mánuðum fyrir fæðingu Krists. Þessi hátíð minnir á þá stund þegar erkiengillinn Gabri­el birtist Maríu mey í borginni Nasaret og flutti henni þau tíðindi að hún myndi get­a son með atbeina Heilags Anda og að sonur hennar yrði kallaður Sonur Guðs.

Frá „Boðunardegi Maríu“ til „Boðunar Drottins“

Í íslenskum almanökum og kirkjulegri hefð var þessi dagur lengi nefndur „Boðunardagur Maríu“. Það heiti endurspeglar eðlilega þann þátt frásagnarinnar sem snýr að Maríu sjálfri – viðbrögðum hennar, auðmýkt og trú. Hún er sú sem tekur á móti boðskapnum og svarar með hinu fræga „verði mér eftir orði þínu“.

Á síðari tímum hefur þó heiti hátíðarinnar „Boðun Drottins“ orðið ráðandi í kaþólsku samhengi, í samræmi við alþjóðlega litúrgíska hefð kirkjunnar (Annuntiatio Domini). Með því er áherslan færð frá persónu Maríu yfir á sjálfan atburðinn og innihald hans: að Guð kemur inn í heiminn, að Orðið verður hold. Það er ekki aðeins María sem er í brennidepli, heldur Kristur sjálfur og upphaf hjálpræðisins.

Þessi nafnbreyting felur þó ekki í sér að dregið sé úr hlutverki Maríu. Þvert á móti minnir hún okkur á að köllun hennar og svar eru órjúfanlegur hluti af verki Guðs. Hún er ekki aðeins viðtakandi, heldur virkur þátttakandi í því sem Guð er að gera. Þannig halda bæði heitin áfram að tala til okkar: annars vegar um trú og auðmýkt Maríu, hins vegar um hið mikla leyndardóm holdtekjunnar.

Kirkjan og námuvinnsla – rödd frumbyggja kallar eftir réttlæti

Yolanda Flores

Á dögunum var kynnt nýtt alþjóðlegt frumkvæði með stuðningi Páfagarðs sem hvetur kirkjur og trúfélög til að endurskoða fjárfestingar sínar í námuiðnaði. Verkefnið beinist að því að vekja athygli á áhrifum námuvinnslu á umhverfi og samfélög, ekki síst meðal frumbyggja sem oft bera þyngstu byrðarnar.

Í miðju þessarar umræðu stendur rödd sem sífellt heyrist skýrar – rödd fólks sem býr við afleiðingarnar. Þar ber sérstaklega á Yolöndu Flores, konu af frumbyggjaættum sem hefur um árabil barist fyrir réttindum samfélaga sem búa við námusvæði. Hún lýsir því hvernig jarðvegur, vatn og lífsviðurværi fólks spillast þegar námuvinnsla er rekin án tillits til umhverfisins og mannlegrar reisnar.

Heilagur Túribíus frá Mogrovejo biskup - minning 23. mars

Heilagur Túribíus frá Mogrovejo biskup

Á tímum þegar valdið beindist oft gegn hinum veiku reis upp biskup sem gekk þvert gegn straumnum. Hann var lögfræðingur, ekki prestur, þegar hann var kallaður til að verða erkibiskup í Perú. Þar gekk hann þúsundir kílómetra fótgangandi til að hitta fólk sitt, lærði tungumál þeirra og barðist fyrir reisn þeirra. Heilagur Túribíus frá Mogrovejo varð lifandi vitnisburður um að kirkjan á að standa með þeim sem minnst mega sín.

Alfreð J. Jolson biskup – dánardagur 21. mars 1994

Alfreð J. Jolson Reykjavíkurbiskup 1987-1994

Það var eitthvað opið og hlýtt yfir Alfred James Jolson biskupi. Hann átti auðvelt með að mæta fólki þar sem það var statt, hlusta og mynda vináttu. Margir sem kynntust honum muna eftir manni sem var glaður í bragði, hlýr í viðmóti og átti það til að birtast óvænt – alltaf reiðubúinn að setjast niður, ræða málin og rétta hjálparhönd. Dauði hans 21. mars 1994 kom skyndilega, eftir hjartaáfall á ferðalagi í Bandaríkjunum. Þótt hann væri á 66. aldursári var eins og starf hans væri rétt að hefjast af fullum krafti.

Heilagur Jósef brúðgumi Maríu meyjar - stórhátíð 19. mars

Heilagur Jósef brúðgumi Maríu meyjar

Heilagur Jósef, fósturfaðir Jesú og brúðgumi Maríu meyjar, er einn af merkustu dýrlingum kristinnar trúar. Hjónaband þeirra var einstakt, þar sem þau lifðu saman í fullkomnu skírlífi, það er án hjúskaparsamvista, í algerri helgun við vilja Guðs. Hann er verndardýrlingur alheimskirkjunnar og fyrirmynd iðjusemi, réttlætis og trúarlegrar hlýðni. Hlutverk hans í lífi Jesú og Maríu er afar mikilvægt.

Hl. Kýrill biskup og kirkjufræðari frá Jerúsalem - minning 18. mars

Heilagur Kýrill frá Jerúsalem

Hinn heilagi Kýrill frá Jerúsalem (315–386) var einn af merkustu kennurum frumkirkjunnar og er réttilega talinn kirkjufræðari vegna djúprar guðfræði sinnar og trúfræðslu. Hann var biskup í Jerúsalem á erfiðum tímum þegar kirkjan glímdi við deilur um eðli Krists og ofsóknir af hálfu heimsveldisins. Ævi hans er saga þrautseigju, trúfesti og óbilandi trúar á kærleika Guðs.  

Heilagur Patrekur biskup - verndardýrlingur Íra - minning 17. mars

Heilagur Patrekur biskup, verndardýrlingur Íra

Heilagur Patrekur, verndardýrlingur Íra, er einn þekktasti dýrlingur kristinnar trúar og hefur haft djúpstæð áhrif á menningu og trúarlíf Íra. Minning hans er heiðruð árlega 17. mars með hátíðarhöldum víða um heim, þar sem fólk kemur saman til að fagna arfleifð hans og áhrifum.

Patrekur fæddist seint á 4. öld í Rómverska Bretlandi, líklega á svæði sem nú tilheyrir Wales eða Skotlandi. Á unglingsárum var honum rænt af írskum sjóræningjum og seldur í þrældóm á Írlandi, þar sem hann gætti sauðfjár. Eftir sex ára þrældóm tókst honum að flýja og snúa aftur til heimalands síns. Þessi reynsla hafði djúp áhrif á hann og leiddi til þess að hann ákvað að helga líf sitt trúboði. Hann sneri síðar aftur til Írlands sem trúboði, þar sem hann vann að því að breiða út kristna trú meðal íbúa landsins. Hann lést 17. mars, líklega árið 461, og hefur sá dagur verið haldinn hátíðlegur sem dagur heilags Patreks.

Guðmundur Arason Hólabiskup „hinn góði“ - dánardagur 16. mars 1237

Guðmundur Arason biskup hinn góði

Í sögu íslensku kirkjunnar stendur einn biskup nefndur sérstöku nafni sem þjóðin gaf honum sjálf: Guðmundur góði. Guðmundur Arason, biskup á Hólum frá árinu 1203 til dauðadags árið 1237, var uppi á umbrotatíma Sturlungaaldar þegar valdsmenn börðust um yfirráð landsins. Í miðri þeirri ólgu steig hann fram sem maður sem var hvorki fyrst og fremst höfðingi né stjórnmálamaður, heldur hirðir fátækra og verndari kirkjunnar. Dánardagur hans 16. mars hefur því verið nefndur Gvendardagur í minningu hans allt til dagsins í dag.  

Í miðaldaritum er honum lýst sem manni sem ferðaðist um landið í fylgd fátækra manna og umkomulausra sem leituðu verndar hans. Hann taldi það skyldu sína að standa með þeim sem minnst máttu sín. Þar sem hann kom var oft fátækt, en hann taldi að enginn ætti að vera skilinn eftir án hjálpar. 

Þess vegna lifði minning hans lengi í sögum landsins, um lindir og brunna sem hann blessaði og um menn sem fundu bata við bæn hans. Í þessum frásögnum birtist mynd af biskupi sem var eins og faðir meðal barna sinna. Guðmundur góði er líklega sá Íslendingur sem flest örnefni á landinu eru tengd — og það segir mikið um áhrif hans.

Mílanótilskipunin árið 313 og þróun í afstöðu kirkjunnar til stríðs

Mílanótilskipunin var mikilvægur samningur sem gerður var árið 313 milli keisaranna Konstantínusar mikla og Lísíníusar. Með honum var kristnum mönnum, ásamt öðrum trúarhópum, veitt fullt trúfrelsi í Rómaveldi. Tilskipunin batt enda á opinberar ofsóknir og fyrirskipaði að eignir kristinna manna, sem höfðu verið teknar í ofsóknum fyrri ára, skyldu endurgreiddar. Þetta markaði tímamót í sögu kirkjunnar, því kristnin gat nú starfað opinberlega og byggt upp samfélag sitt án ótta við refsingar.

Fréttir Páfagarðs

Sköpunin sem sendiboði - Heilagur Jóhannes af Krossinum og spor hins Elskaða

Heilagur Jóhannes af Krossinum og sköpunin

Í lestrarröð Karmelreglunnar fyrir árið 2026 er athyglinni beint að sköpuninni í ljósi rita heilags Jóhannesar af Krossinum. Í fyrri textunum höfum við séð hvernig sköpunin birtist sem höll og sem íkon. Í þriðja textanum opnast ný mynd: sköpunin sem sendiboði.

Hinar heilögu Perpetúa og Felisítas píslarvottar - minning 7. mars

Hinar heilögu Perpetúa og Felisítas

Hinir heilögu Perpetúa og Felisítas eru meðal frægustu píslarvotta frumkirkjunnar. Þær voru ungar konur frá Karþagó í Norður-Afríku og voru teknar höndum árið 203 e.Kr. fyrir að játa kristna trú á tímum ofsókna keisarans Septimiusar Severusar. Frásögn þeirra er ein merkasta heimildin sem varðveist hefur um píslarvotta þess tíma, hluti hennar var skrifaður af Perpetúu áður en hún var tekin af lífi.

Séra Hubert Th. Oremus minning

Séra Hubert Th. Oremus

Í dag 6. mars er dánardagur séra Hubert Oremus árið 2012. Af því tilefni birti ég minningargrein sem ég skrifaði um hann 17. mars á því ári. /RGB

--

Í gær var jarðsunginn frá Basilikunni í Landakoti séra Hubert Theódór Óremus prestur sem fæddur var í Hollandi 20. júlí 1917. Hann fékk köllun til að gerast trúboði í Kína aðeins fjögurra ára gamall, gekk í reglu Lasarista árið 1936 og vígðist til prests 1944.

Hl. Kasimír prins verndardýrlingur Litháen, Póllands og ungmenna - minning 4. mars

Heilagur Kasimír prins, verndardýrlingur Litháen

Heilagur Kasimír (1458-1484) er verndardýrlingur Litháen, Póllands og ungmenna. Hann var sonur Kasimírs IV, konungs Póllands og Litháen, og var ætlað að gegna konunglegum skyldum, en hann helgaði líf sitt Guði og öflugri trúariðkun. Hann var þekktur fyrir hógværð, auðmýkt og kærleika gagnvart fátækum og sjúkum.

Jón helgi Ögmundarson fyrsti biskup á Hólum og þjóðlegur dýrlingur - minning 3. mars

Jón helgi Ögmundarson fyrsti biskup hólastaðar og þjóðlegur dýrlingur

Fjöllin eru þau sömu og í dag, en árið er 1198 og dagurinn er 3. mars. Vindurinn leikur um Hjaltadalinn og snjór þekur fjöllin. Við rætur hlíðanna stendur Hólastaður — ekki sá sem við þekkjum nú, heldur  dómkirkja 12. aldar.  Sunnan við kirkjuna hefur gröf verið opnuð. Prósessía akólýta, djákna, presta og biskups kemur út úr kirkjunni. Fremst fer krossberinn, ungur messuþjónn og verðandi akólýti, á eftir koma eldri akolýtar, síðan djáknar, prestar í hækkandi aldurs- og virðingarröð og loks Brandur biskup síðastur í táknrænni auðmýkt Krists.  Þeir bera alba og stólur, einfaldan miðaldaskrúða úr líni og ull. Á eftir prósessíunni koma virðulegar manneskjur og allt safnast fólkið í kringum opna gröf. Vindurinn leikur í klæðunum. Það eru liðin um sjötíu og sjö ár frá dauða Jóns Ögmundarsonar árið 1121.  Latnesk orð hljóma yfir grafarstæðinu. Sálmar eru sungnir í reglubundnu kórtóni sem berst út yfir dalinn. 

Heilög Angela af Krossinum - mey og reglustofnandi - minning 2. mars

Heilög Angela af Krossinum, mey og reglustofnandi

Ung kona biður og sér í anda sínum Krist á krossinum. Við hlið hans rís annar kross, enn auður, enn ónuminn. Enginn hangir á honum. Í kyrrð augnabliksins skilur hún að þessi tómi kross er hennar eigið líf.

Sýnin er ekki hræðileg heldur tær. Hún boðar ekki örvæntingu heldur köllun. Krossinn er ekki tákn dauða heldur gjafar. Líf hennar mun ekki verða stórt í augum heimsins, heldur falið með Kristi í Guði. Hún er kölluð til að fylla þennan tóma kross af kærleika, dag eftir dag, í hljóðlátri þjónustu við þá sem þjást.